۲۱ مهر ۱۴۰۵ / ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ · کیهان لندن
اما اکنون پرسش دیگری نیز پیش روی ماست: آیا می‌توانیم در کنار این پایداری و همدلی، هنر همکاری با کسانی را بیاموزیم که مانند ما نمی‌اندیشند؟
ما ممکن است زیر آسمان‌های متفاوت زندگی کنیم، خاطرات و باورهای یکسانی نداشته باشیم و درباره‌ی آینده‌ی ایران نیز اختلاف‌نظر داشته باشیم. با این حال، می‌توانیم بر سر یک اصل توافق کنیم: همان آزادی و حقی را که برای خود می‌خواهیم، برای دیگران نیز به رسمیت بشناسیم.
شاید نخستین گام برای ساختن ایرانی آزاد، همین باشد؛ اینکه پیش از رسیدن به آزادی، زندگی کردن با اختلاف‌نظر و مسئولیت مشترک را بیاموزیم.
۲۱ مهر ۱۴۰۵ / ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ · گویا نیوز
در سال ۱۳۵۸، بسیاری از مردم با امید دستیابی به آزادی و استقلال رأی دادند. سال هاو پس از دهه‌ها تجربه، باید پرسید چه تضمین‌هایی برای حفظ آن آرمان‌ها وجود داشت و چرا قدرت سیاسی توانست از نظارت مؤثر شهروندان فاصله بگیرد.مردم چگونه بگویند پدرشان و خودشان اشتباه کردند و حالا میخواهند تصمیم درست را برای آینده خودشان و فرزندان و آیندگانشان را بگیرند.
میرسلیم از نفت سخن گفته است؛ اما پرسش ما درباره تمام کشور است:
اگر مردم سرچشمه مشروعیت حکومت‌اند، چرا نباید بتوانند درباره ثروتشان تصمیم بگیرند، درباره جنگ و صلح پرسش کنند و عاملان و آمران کشتار فرزندانشان را به پاسخگویی وادارند؟
۲۰ مهر ۱۴۰۵ / ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ · اطلاعات نت
با وجود دهه‌ها هشدار و شواهد درباره فعالیت‌های جمهوری اسلامی در خارج از مرزهای ایران، چرا واکنش بسیاری از دولت‌ها با تاخیر همراه بوده است؟ این مقاله با بررسی پرونده‌های تاریخی، ملاحظات سیاسی و منافع دولت‌ها، فاصله میان آگاهی و اقدام را واکاوی می‌کند و همزمان به مسئولیت اپوزیسیون ایران در دفاع از حقوق مردم، پاسخگویی، نقدپذیری و ساختن آینده‌ای دموکراتیک می‌پردازد.
۲۰ مهر ۱۴۰۵ / ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ · کیهان لندن
دوستی پرسید: «زیر سایه کدام آسمان هستید؟» پرسشی ساده که مرا به فکر برد: آیا انسان تنها به سرزمینی تعلق دارد که امروز در آن زندگی می‌کند؟ چرا بعضی، با وجود امنیت و آسایش، هنوز نگران آزادی دیگران‌اند؟ دوری از وطن، خاطره و همدلی را از میان نمی‌برد؛ هرچند هیچ‌کس رنج دیگری را دقیقا تجربه نمی‌کند. این مقاله از پیوند انسان با گذشته، عشق به زندگی و امید به آینده‌ای آزادتر می‌گوید.
۲۰ مهر ۱۴۰۵ / ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
کشتار ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ فقط با شمار جان‌باختگان شناخته نمی‌شود؛ رنج خانواده‌هایی که پس از آن زنده مانده‌اند نیز بخشی از واقعیت این فاجعه است. مادری که برای یافتن پیکر فرزندش میان اجساد جست‌وجو کرده، می‌گوید تصویر آن صحنه هنوز خوابش را آشفته می‌کند. این مقاله با تکیه بر روایت او و پژوهش‌های معتبر، به بازگشت خاطرات آسیب‌زا در خواب و فرسودگی پنهان بازماندگان می‌پردازد؛ بی‌آنکه سوگ آنان را بیماری بنامد یا تجربه یک نفر را به همه تعمیم دهد. آیا پایان کشتار، پایان رنج بازماندگان است؟
۱۹ مهر ۱۴۰۵ / ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
چرا نه ماه پس از ۱۸ و ۱۹ دی، احساس می‌کنیم زمان متوقف شده است؟ این مقاله با تکیه بر پژوهش‌های روان‌شناختی و گزارش‌های مستند، ماندگاری تصاویر جان‌باختگان و سوگ جمعی را بررسی می‌کند. خاطره خشونت، بازنشر تصاویر، فشار بر خانواده‌ها و بی‌پاسخ ماندن پرسش‌های مربوط به کشتار، می‌توانند این داغ را زنده نگه دارند. مقاله میان خشم فرساینده و دادخواهی پایدار تفاوت می‌گذارد و می‌پرسد: آیا بدون حقیقت‌یابی، پاسخگویی و تضمین عدم تکرار، می‌توان دی‌ماه را پایان‌یافته دانست؟
۱۸ مهر ۱۴۰۵ / ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ · گویا نیوز
مقاله «مثلث خون در جمهوری اسلامی» تلاشی است برای بررسی این تناقض از سه زاویه؛ سه واژه که در کنار هم تصویری از یک سازوکار قدرت می‌سازند: «خون‌ریز، خون‌شور، خون‌خوار». این واژه‌ها حکم حقوقی یا برچسبی برای تک‌تک اشخاص نیستند؛ استعاره‌هایی هستند برای پرسیدن اینکه خشونت چگونه رخ می‌دهد، روایت آن چگونه کنترل می‌شود و گرفتن جان انسان چگونه می‌تواند در قالب حکم قضایی ادامه پیدا کند.
۱۶ مهر ۱۴۰۵ / ۸ اکتبر ۲۰۲۶ · گویا نیوز
از «یکی برای همه، همه برای یکی» تا نفت ما نه، نفت شما هم نه
در «سه تفنگدار» الکساندر دوما، دارتانیان و سه همراهش شعاری دارند که بعدها به نماد رفاقت و همبستگی بدل شد؛ در ترجمه رایج فارسی: «یکی برای همه، همه برای یکی.» یعنی خطر یکی، خطر همه است و هیچ‌کس دیگری را در میدان تنها نمی‌گذارد.
اما در سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی، طی سال‌ها فرمول دیگری بارها تکرار شده که می‌توان آن را وارونه همان عبارت دانست: اگر ما نتوانیم، دیگران هم نباید بتوانند. اگر نفت ما صادر نشود، نفت دیگران نیز نباید صادر شود؛ اگر امنیت ما تامین نشود، زیرساخت دیگران هم نباید امن بماند؛ و اگر هواپیمای ما نتواند پرواز کند، دیگران نیز نباید امکان پرواز داشته باشند.
۱۵ مهر ۱۴۰۵ / ۷ اکتبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
زبان مشترک، یکسان شدن همه این صداها نیست. می‌توان از آنها انتظار داشت نام و کرامت انسان را حفظ کنند، اتهام را با واقعیت اثبات‌شده یکی نگیرند، مسئولیت نهادها را روشن کنند و پیامدهای اعدام را پس از پایان خبر نیز ببینند. زبان نمی‌تواند جان ازدست‌رفته را بازگرداند، اما می‌تواند مانع محو شدن انسان و مسئولیت شود. وقتی می‌نویسیم «اعدام شد»، آیا فقط پایان زندگی را اعلام می‌کنیم، یا نشان می‌دهیم چه کسانی آن را پایان دادند و این پایان، در زندگی چه کسانی ادامه دارد؟
۱۴ مهر ۱۴۰۵ / ۶ اکتبر ۲۰۲۶ · کیهان لندن
این مقاله به مناسبت ۱۰ اکتبر، روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، از زاویه‌ای متفاوت به مسئله حق حیات نگاه می‌کند: فاصله جغرافیایی میان دو سوی یک مرز. با نمونه مرز ایران و ترکیه، این پرسش مطرح می‌شود که اگر حق حیات حقی جهانی است، چرا عبور از چند کیلومتر و ورود به قلمرو یک دولت دیگر می‌تواند جایگاه مجازات اعدام را به کلی تغییر دهد؟
۱۳ مهر ۱۴۰۵ / ۵ اکتبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
این مقاله به بررسی معافیت تازه آمریکا برای ازسرگیری پرواز شرکت‌های ایرانی به نجف می‌پردازد؛ تصمیمی که پس از تحریم گسترده صنعت هوایی ایران و با درخواست دولت عراق برای تسهیل سفر زائران، بیماران و دانشجویان صادر شد. پرسش اصلی این است که آیا نجف، با اتصال به دبی و شبکه پروازهای بین‌المللی، می‌تواند به «یک در باز» در میان محدودیت‌های هوایی تبدیل شود؛ همان استعاره آشنای داستان فولکلوریک «نمکی» که چند در بسته بود، اما یک در باز ماند.
۱۳ مهر ۱۴۰۵ / ۵ اکتبر ۲۰۲۶ · گویا نیوز
اگر قرار باشد این ۴۷ سال از تاریخ ایران را با یک نام به نسل‌های آینده معرفی کنیم، شما چه نامی برای آن انتخاب می‌کنید؟
دوران سرکوب و فرصت‌های ازدست‌رفته؟ مهاجرت و جنگ؟ مقاومت و دادخواهی؟ یا تعبیری دیگر؟
شما این ۴۷ سال را چه می‌نامید؟ و مهمتر از نام، چرا؟
۱۰ مهر ۱۴۰۵ / ۲ اکتبر ۲۰۲۶ · کیهان لندن
تصویری که می‌تواند از عشق به ایران آغاز شود و در دستگاه تبلیغاتی به سندی برای عادی بودن شرایط، مدارا با مخالفان و همبستگی با نظام سیاسی تبدیل شود.
و درست در همین نقطه است که نباید اجازه داد واقعیت بیرون قاب فراموش شود.
خاکی که بیژن مرتضوی بوسید، خاک ایران بود؛ همان خاکی که زندان‌هایش نیز بر آن بنا شده‌اند. همان خاکی که جوانانی بر آن کشته شدند، خانواده‌هایی بر آن دادخواهی می‌کنند و زندانیانی هنوز پشت میله‌هایش انتظار اعدام می‌کشند.
رسانه می‌تواند قاب را کوچک کند؛ واقعیت اما بیرون قاب باقی می‌ماند.
۹ مهر ۱۴۰۵ / ۱ اکتبر ۲۰۲۶ · گویا نیوز
پس شاید پرسش آخر این نباشد که جمهوری اسلامی چند کیلومتر تونل دارد و چند موشک در آنها پنهان کرده است.
پرسش این است:
وقتی بخش مهمی از قدرت به زیرزمین می‌رود، آیا آنچه در بالای زمین باقی می‌ماند هنوز توان نگه داشتن حکومت و ادامه جنگ را دارد؟
تاریخ پاسخ قطعی برای ایران امروز نمی‌دهد؛ اما یک تمایز را روشن می‌کند:
پناه دادن به ابزار قدرت، همان حفظ خود قدرت نیست.
۹ مهر ۱۴۰۵ / ۱ اکتبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
جنگ، بحران داخلی را درمان نمی‌کند؛ ممکن است فقط مدتی آن را زیر سایه خود ببرد. پایان جنگ نیز آن بحران را از میان نمی‌برد؛ بلکه ممکن است دوباره آن را به مرکز صحنه بازگرداند.
پس شاید پرسش اصلی جمهوری اسلامی دیگر فقط این نباشد که چگونه جنگ را ادامه دهد یا چگونه از آن خارج شود.
پرسش دشوارتر این است:
پس از کنار رفتن سایه جنگ، با بحران‌هایی که همچنان در داخل ایران باقی مانده‌اند چه خواهد کرد؟
۸ مهر ۱۴۰۵ / ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
از این منظر می‌توان چهار نوع فرسایش را از هم جدا کرد: فرسایش زمانی، با ضرب‌الاجل‌های پیاپی؛ فرسایش موضوعی، با انتقال بحث از غنی‌سازی به تحریم، آتش‌بس یا هرمز؛ فرسایش واسطه‌ای، با انتقال گفت‌وگو از یک کانال به کانالی دیگر؛ و فرسایش هزینه‌ای، هنگامی که طولانی شدن بحران برای طرف‌های درگیر و کشورهای منطقه هزینه بیشتری ایجاد می‌کند.
۵ مهر ۱۴۰۵ / ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
هوش مصنوعی به ابزار تازه‌ای در جنگ روانی و تبلیغات سیاسی تبدیل شده است؛ ابزاری که می‌تواند تصویری از جنگ، پیروزی یا قدرتی بسازد که هنوز در جهان واقعی رخ نداده است. از تصاویر ترامپ درباره خارک و تنگه هرمز تا انیمیشن هسته‌ای رسانه‌های نزدیک به جمهوری اسلامی، مسئله فقط جعلی بودن تصویر نیست؛ پرسش مهمتر این است که این تصاویر چگونه بر ترس، تصور آینده، افکار عمومی و اعتماد مردم به واقعیت اثر می‌گذارند. در جهانی که می‌توان جنگ را پیش از وقوع به تصویر کشید، مرز میان تهدید، تبلیغات و واقعیت هر روز مبهم‌تر می‌شود.
۴ مهر ۱۴۰۵ / ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ · گویا نیوز
بنابراین مسئله اصلی نه یک ضرب‌المثل، بلکه تعریف امنیت است. آیا امنیت مشترک یعنی کشورها مسئول‌اند از سرایت بحران جلوگیری کنند، یا می‌توان ناامنی دیگران را به عنوان اهرمی برای تامین امنیت خود مطرح کرد.
وقتی دولتی می‌گوید «یا با هم امنیت خواهیم داشت یا با هم ناامنی»، آیا از سرنوشت مشترک سخن می‌گوید، یا به همسایگان یادآوری می‌کند که در صورت ناامن شدن خودش، امنیت آنها نیز می‌تواند در معرض خطر قرار گیرد؟
۳ مهر ۱۴۰۵ / ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ · ایران گلوبال
چندصدایی در ساختار قدرت جمهوری اسلامی یک پرسش اساسی را در برابر هر توافق قرار می‌دهد: چه کسی اختیار واقعی برای پذیرش تعهد دارد و چه کسی اجرای آن را تضمین می‌کند؟ از تفاهم اسلام‌آباد تا نقش دولت، سپاه، شورای عالی امنیت ملی و رهبری، مسئله فقط رسیدن به توافق نیست؛ مسئله اعتبار و پایداری تعهدی است که به نام ایران پذیرفته می‌شود.
۳ مهر ۱۴۰۵ / ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ · کیهان لندن
آیا این قالب رسمی مرقومه‌های رهبر یا دفتر اوست؟ آیا نمونه‌ای مستقل و قدیمی‌تر از همین سربرگ وجود دارد؟ و اگر این نوشته دستور نظامی بوده، نسخه‌ای که رسما وارد گردش اداری شده چه مشخصاتی داشته است؟
هیچ‌یک از این هفت ابهام به تنهایی اصالت سند را رد نمی‌کند. اما کنار هم قرار گرفتن آنها پرسشی مهمتر ایجاد می‌کند: اگر این دستخط یک دستور رسمی و اصیل است، سابقه ثبت و ابلاغ، مسیر گزارش‌دهی و اسناد تکمیلی آن کجاست؟
گاهی برای شناخت یک سند، آنچه روی کاغذ نیست به اندازه آنچه روی آن نوشته شده اهمیت دارد. و در آخر این یک فریب دیگر برای اثبات فرماندهی کل قوا و زنده بودن او را نشان می‌دهد.