جنگ، بحران داخلی را درمان نمیکند؛ ممکن است فقط مدتی آن را زیر سایه خود ببرد. پایان جنگ نیز آن بحران را از میان نمیبرد؛ بلکه ممکن است دوباره آن را به مرکز صحنه بازگرداند.
پس شاید پرسش اصلی جمهوری اسلامی دیگر فقط این نباشد که چگونه جنگ را ادامه دهد یا چگونه از آن خارج شود.
پرسش دشوارتر این است:
پس از کنار رفتن سایه جنگ، با بحرانهایی که همچنان در داخل ایران باقی ماندهاند چه خواهد کرد؟
پس شاید پرسش آخر این نباشد که جمهوری اسلامی چند کیلومتر تونل دارد و چند موشک در آنها پنهان کرده است.
پرسش این است:
وقتی بخش مهمی از قدرت به زیرزمین میرود، آیا آنچه در بالای زمین باقی میماند هنوز توان نگه داشتن حکومت و ادامه جنگ را دارد؟
تاریخ پاسخ قطعی برای ایران امروز نمیدهد؛ اما یک تمایز را روشن میکند:
پناه دادن به ابزار قدرت، همان حفظ خود قدرت نیست.
از این منظر میتوان چهار نوع فرسایش را از هم جدا کرد: فرسایش زمانی، با ضربالاجلهای پیاپی؛ فرسایش موضوعی، با انتقال بحث از غنیسازی به تحریم، آتشبس یا هرمز؛ فرسایش واسطهای، با انتقال گفتوگو از یک کانال به کانالی دیگر؛ و فرسایش هزینهای، هنگامی که طولانی شدن بحران برای طرفهای درگیر و کشورهای منطقه هزینه بیشتری ایجاد میکند.
هوش مصنوعی به ابزار تازهای در جنگ روانی و تبلیغات سیاسی تبدیل شده است؛ ابزاری که میتواند تصویری از جنگ، پیروزی یا قدرتی بسازد که هنوز در جهان واقعی رخ نداده است. از تصاویر ترامپ درباره خارک و تنگه هرمز تا انیمیشن هستهای رسانههای نزدیک به جمهوری اسلامی، مسئله فقط جعلی بودن تصویر نیست؛ پرسش مهمتر این است که این تصاویر چگونه بر ترس، تصور آینده، افکار عمومی و اعتماد مردم به واقعیت اثر میگذارند. در جهانی که میتوان جنگ را پیش از وقوع به تصویر کشید، مرز میان تهدید، تبلیغات و واقعیت هر روز مبهمتر میشود.
بنابراین مسئله اصلی نه یک ضربالمثل، بلکه تعریف امنیت است. آیا امنیت مشترک یعنی کشورها مسئولاند از سرایت بحران جلوگیری کنند، یا میتوان ناامنی دیگران را به عنوان اهرمی برای تامین امنیت خود مطرح کرد.
وقتی دولتی میگوید «یا با هم امنیت خواهیم داشت یا با هم ناامنی»، آیا از سرنوشت مشترک سخن میگوید، یا به همسایگان یادآوری میکند که در صورت ناامن شدن خودش، امنیت آنها نیز میتواند در معرض خطر قرار گیرد؟
آیا این قالب رسمی مرقومههای رهبر یا دفتر اوست؟ آیا نمونهای مستقل و قدیمیتر از همین سربرگ وجود دارد؟ و اگر این نوشته دستور نظامی بوده، نسخهای که رسما وارد گردش اداری شده چه مشخصاتی داشته است؟
هیچیک از این هفت ابهام به تنهایی اصالت سند را رد نمیکند. اما کنار هم قرار گرفتن آنها پرسشی مهمتر ایجاد میکند: اگر این دستخط یک دستور رسمی و اصیل است، سابقه ثبت و ابلاغ، مسیر گزارشدهی و اسناد تکمیلی آن کجاست؟
گاهی برای شناخت یک سند، آنچه روی کاغذ نیست به اندازه آنچه روی آن نوشته شده اهمیت دارد. و در آخر این یک فریب دیگر برای اثبات فرماندهی کل قوا و زنده بودن او را نشان میدهد.
ترجمه کامل فارسی گزارش «وضعیت جهانی ایمنی جادهای ۲۰۲۳» سازمان جهانی بهداشت. این گزارش به بررسی وضعیت تلفات و آسیبهای جادهای، عوامل خطر، سیاستهای ایمنی، قوانین، زیرساختها و پیشرفت کشورها در زمینه ایمنی جادهای میپردازد. ترجمه فارسی: س. روزبه، ۲۰۲۶.
ترجمه: س. روزبه نویسنده / نهاد اصلی: World Health Organization (WHO)
نویسنده، روزنامهنگار مستقل، پژوهشگر، شاعر و طراح کارتون سیاسی
عضو انجمن قلم انگلیسMember of English PEN
محور اصلی نوشتهها و آثار من ایران است؛ آزادی، حقوق شهروندی، حقوق زنان و کودکان، برابری و رفع تبعیض، حافظه جمعی، مقابله با سرکوب و تلاش برای ساختن آیندهای بهتر برای نسلهایی که پس از ما خواهند آمد.
در کنار مقاله و پژوهش، شعر و کارتون سیاسی نیز بخش مهمی از کار من است. ترجیح میدهم آثارم پیش از چهره و زندگی شخصیام مورد قضاوت قرار گیرند و اگر کسی میخواهد مرا بشناسد، از میان نوشتهها و طرحهایم به سراغم بیاید.
حق استفاده و بازنشر آثار من با ذکر نام نویسنده بلامانع است، مگر در مواردی که خودم به طور مشخص خلاف آن را اعلام کنم.
۰۶ / تماس
ارتباط با س. روزبه
برای همکاری حرفهای، انتشار آثار یا ارتباط رسانهای میتوانید پیام بفرستید یا مستقیما به شبکههای رسمی مراجعه کنید.